773 LATA, RELIKWIE KORONY CIERNIOWEJ I ŚWIĘTY KOCHAJĄCY SZTUKĘ

Bramy Niebios – tak w średniowieczu nazywano Kaplicę Sainte-Chapelle w Paryżu. I rzeczywiście, przekroczenie jej progu to jak wejście w inny świat. To wspaniałe dzieło sztuki średniowiecznej powstało na zlecenie Króla Ludwika IX, który urodził się właśnie 25 kwietnia 1214 roku.  Znamy go z wypraw krzyżowych, wspaniałych uczynków, powiększenia terenów królewskich, reformy kraju oraz… zakupu Świętych Relikwii. W roku 1239, wykorzystał niemoc finansową cesarza Konstantynopola Baldwina I, i wykupił zastawioną w Wenecji Koronę Cierniową. Chwilę później wzbogacił się jeszcze o fragment Krzyża Świętego, gwoździe, a nawet pieluszki Dzieciątka Jezus i kropli mleka Matki Bożej. Suma jaką wydał na ich zakup okazała się trzykrotnie większa niż budowa kaplicy. O ile autentyczność dziecięcych relikwii jest bardzo wątpliwa, o tyle Relikwie Korony Cierniowej są do dziś dnia cenione i uważane za prawdziwe. Od roku 1806 została na stałe umieszczona w skarbcu Notre Dame w Paryżu. W każdy pierwszy piątek miesiąca wierni mogą uczestniczyć w specjalnej mszy, podczas której czczona jest Relikwia.

Ale wróćmy do roku 1245, gdy architekt Pierre de Montreuil rozpoczął budowę najwspanialszej kaplicy gotyckiej. Nie ma w niej naw bocznych, transeptu ani charakterystycznych łuków przyporowych. Są za to prostokątne, dwukondygnacyjne sale. Dolna kaplica, wspierająca się na licznych kolumnach, imponuje wspaniałym granatowym sufitem ozdobionym złotymi gwiazdami w kształcie burbońskich lilii. Przeznaczona była dla wyższych urzędników dworskich i służby. Górna kaplica ma zupełnie inny charakter. To cudowne wręcz przenikanie światła poprzez witrażowe okna. Mamy wrażenie, jakby całość składała się tylko z kolorowego szkła. Pochodzące z XIII wieku, są najstarsze z zachowanych w Paryżu. Prezentują sceny ze Biblii: Księga Genesis, Wyjścia, Powtórzone Prawa, Sędziów, Izajasza, Ezechiela, Jeremiasza, Judyty, Estery, Królów, Ewangelię św. Jana, Pasję Chrystusa, Św. Jana Chrzciciela, a także Św. Helenę i historię Św. Krzyża. Wspaniała rozeta, ufundowana przez Karola VIII w roku 1485, to obrazy z Apokalipsy Św. Jana.

 

Rzeźby Apostołów umieszczone pomiędzy oknami to 6 oryginalnych dzieł, 4 zrekonstruowane a dwie całkowicie nowe z XIX wieku.Górna Kaplica przeznaczona była tylko dla Rodziny Królewskiej. Podział wnętrza jest również zaznaczony na zewnątrz. Dwukondygnacyjny portal z ostrołukowymi archiwoltami ozdobiony jest rzeźbami.

Historia nie była łaskawa dla Sainte – Chapelle.  W roku 1630 część spłonęła podczas pożaru. W czasie okropnej Rewolucji, zamieniono ją na magazyn mąki, a część dzieł sztuki zniszczono. Wtedy też najcenniejsze relikwie trafiły do Notre  – Dame, Luwru i Biblioteki Narodowej. W latach 1838  – 67 podjęto się próby rekonstrukcji, którą prowadził m.in. słynny Violet – le – Duc oraz Jean – Baptiste Lassus. To jego iglica wieńczy Kaplicę. Dziś niektóre z zachowanych, oryginalnych fragmentów rzeźb i portalu można zobaczyć w Musée Cluny.

Obecnie do Kaplicy wchodzi się z dziedzińca Pałacu Sprawiedliwości, do którego przylega. Sam Pałac był siedzibą królewską aż do XIX wieku, gdy to Karol V Mądry przeznaczył go na siedzibę sądu. To tu sądzono przeciwników Rewolucji. A tuż obok, w Conciergerie, przetrzymywano m.in. Marię Antoninę. Ale to już inna historia…

 

Cud Kaplicy Sainte – Chapelle to obowiązkowy punkt na trasie zwiedzania Paryża. Dzieło Ludwika Świętego kanonizowanego już w roku 1297 przez Papieża Bonifacego VIII, pozostało jednym z najpiękniejszych dzieł sztuki średniowiecznej na świecie.  Jest w nim duch, mistycyzm, zachwyt i prawdziwe piękno, którym odznaczało się średniowiecze.

A dla lubiących liczby i porównania – trochę matematyki?

Sainte- Chapelle z iglicą ma 75 metrów wysokości.

Dolna Kaplica ma 7 metrów wysokości, górna aż 20,5 m.

Szerokość budowli to 17 metrów.

Kaplica górna to 15 okien o wysokości 15 metrów, rozdzielonych smukłymi kolumnami z rzeźbami 12 Apostołów.

Witraże prezentują 1134 sceny o łącznej powierzchni 618 metrów kwadratowych.

Rozeta umieszczona na zachodniej fasadzie to 86 kwatery szklanych witraży.

Wykonano ją w zaledwie 33 miesiące.

Istnieje już 773 lata

Sainte Chapelle

8 Boulevard du Palais, 75001 Paris

http://www.sainte-chapelle.fr

 

Zdjęcia: Zbiory Redakcji oraz

Philippe Berthé  (wnętrze) – Sainte Chapelle extérieur © Philippe Berthé – CMN.jpg 2018

Didier Plowy (kaplica zewnątrz) – Sainte-Chapelle © Didier Plowy – CMN.jpg 2018

Zdjęcia dzięki uprzejmości Centre des Monuments Nationaux we Francji, https://www.monuments-nationaux.fr